“Love is like singing a song a thousand times but feeling like it is just the first time you will sing it.”

Habang sinusundan ko ang mga yapak ng aking mga paa sa Robinson’s Place Manila sa may Padre Faura st. malapit sa UP Manila upang maghanap ng libro, naisip ko na maghanap ng mga bagay na kakaiba sa mga taong makikita ko doon. Siyempre, araw araw, marami kang makikitang iba’t-ibang taong sumasadya doon para mag-shopping, manood ng sine, kumain sa iba’t ibang kainan at ang least na pwedeng gawin ay ang tumambay doon, pero, it is just, na-challenge akong maghanap ng something to think about and to ponder on sa mga tao na magbibigay ng ibang kahalagahan ng lugar na iyon.

Dumaan ako sa padre faura entrance na kahit may metal detector sa pinto at tumunog ng ako’y pumasok ay parang wala lang, design lang ng mall para masabing maganda ang level of security nila doon. kinapkapan ako ng guard na parang hinipuan lang sa likod.

Siyempre, medyo malaki ang lugar na iyon pero definite naman iyong pupuntahan ko kaya walang problema sa akin, dumeretso lang hanggang sa makarating sa escalator, malapit sa Jollibee.

Dumeretso ulit hanggang masilayan ang mas maraming  tao sa food court at marinig na naman ang pamilyar na tunog sa malaking pabilog na telebisyon sa gitna noon, malapit sa may fountain na hindi pinapagana. Napagtanto ko naman na siguro, pag mas maraming tao lang binubuksan ang fountain na iyon.

Dadaan sana ako sa tom’s world ng narating ko ang powerbooks at nakabili ng librong kailangang bilin pero may umagaw ng pansin ng tumingin sa paligid habang nagpatuloy ako sa paglalakad.

May dalawang taong nag-uusap. Hindi ko man alam kung sino sila, kung ano ang pinag-uusapan nila ngunit parang may iba lang sa kanilang mga tingin at hindi ko maintindihan ang mga ngiti sa kanilang mga labi.

Halos dalawa o tatlong oras silang nakatayo doon, nagtaka ko, bakit sa tagal noon ay hindi pa rin sila nangangalay.  Nandoon pa rin sila, nag-uusap. Nandoon pa rin sila, nakatingin lang lagi sa kawalan.

Sabihin na rin nating sa puntong pinanood ko sila ay matatawag na akong paparazzi o stalker o spy o kahit ano pang nakikialam sa buhay ng iba. Siguro, ang mga ngiting iyon ang nagudyok sa akin at mga tingin na iyon ang nagpatigil sa aking mga paa na magpatuloy sa tinatahak nitong landas.

Nagsimula akong mag-isip kung sino nga ba ang dalawang taong iyon.

Ang isa’y napagkamalan ko pang babae sa haba ng buhok niya pero kung titingnan naman ay kahit mga bading ay hahabulin ito sa itsura niya. Ang isa nama’y isang babaeng maganda naman at kahit sino ay mapapaibig basta makasundo lang niya at maging kaibigan ng matagal-tagal.

Ilang sandali ay parang paalis na sila at parang pupunta sa direksiyon kung nasaan ako. Bago umalis sa kinalalagyan ay nagulat akong niyakap niya siya. At di ko na rin naisip kung ano ba talaga mayroon sa dalawang taong iyon.

Naghawakan ng kamay sandali at pumunta na sa bookstore dahil nalaman kong nandoon ang mga kaibigan nila. Hindi ko alam, parang  may kakaiba.

Tinuloy ko na ang araw ko sa mall na iyon at nagpakasaya sa natitirang oras bago ko sunduin ng nanay at tatay ko sa labas gamit ang ssakyan namin.

Paglabas ko, nakakita naman ako ng maraming foreigner na may mga kasamang mag pinay, magkahawak kamay.

Humangin sandali at napatingin ako sa kalangitan, ang init ng araw ay pumasok sa aking katawan. At iyon, biglang nagdilim, pinayungan pala ko ng nanay ko at nandoon na rin si itay, nag-iintay sa sasakyan.

Sumakay na ako at umandar na ang sasakyan naming pauwi sa bahay namin.

Nakita ko na naman ang dalawang iyon, pauwi na din pala sila.

Nag-aantay siguro ng masasakyan ang dalawang iyon at bago umalis ay naghawak kamay ulit at nagpalitan ng mg atingin at ngiti na sa tingin ko’y sila lang ang makaiintindi. Makararamdam ng bawat pagkilos nilang iyon.

Sabay tanong ko sa aking nanay,

“Mommy, ano po bang mayroon sa dalawng tao, sa isang lalaki at isang babae tapos magkahawak ng kamay, tapos nagngingitian, maghapong magkausap at parang ayaw ng maghiwalay? “

“Saan mo naman natutunan iyan anak.”, biglang singit ni itay.

“paglaki mo, malalaman mo kung ano ba ang ibig-sabihin noon.. mararamdaman mo kung gaano kasarap maradaman ang bagay na iyon at mauunawaan mo na ikaw din, ikaw din ay isang taong magmamahal at maghahanap ng isa pang taong makakasama mo sa habang buhay. Parang kami ng itay mo….”

“Aaaaaaaaah…ganoon..” nasabi ko na lang sa kanila. Hindi ko pa rin maintindihan. Ano kaya. Magulo pa din. Kahit 10 years old pa lang ako, hiniling ko kay Bro na sana maintindihan ko na iyon para alam ko na kung kailan mangyayari ang bagay na iyon sa akin.

Para kahit sa huling taon ko na mabubuhay ako, habang nalalagas ang mga buhok na ito,  natuto na kong magmahal.

minsan, naging papel din naman ang kamay ko..

Bakit kaya sa tuwing hinahanap-hanap mo ay hindi mo makita ngunit pag hindi mo naman pinansin at pinahalagahan ay tsaka ito dumarating? Ang buhay talaga, so much for its ironies but hindi naman natin mapipigilan ang mga ganitong uncertainties.

Wala na kong tiwala sa kanya. Lagi niya lang akong pinapaasa, sinasaktan, nililito, at binubuyo na ang magiging resulta ay ako pa rin ang talo. Ni isa, walang natira sa kin. Pero, ganoon naman talaga ang takbo ng buhay ko, may darating, may mangaangkin, may makikita ngunit malabo naman ang mata ng isa. Kung kelan mayroon na, parang sumosobra ang mga dumarating. Kung kailan nag-iisa, tsaka lalong pinapadama na walang kasama.

Siguro, ako na rin ang magsasabing “ako na rin” ang problema dahil napakabata ko pa siguro sa ganitong bagay. Sa mga post kong nauna tungkol sa bagay na ito, marami na rin pala akong napagdaan ukol dito. Marami ng mga taong minalas, nasaktan at kung anu-ano pang nagawa ko na sabi nila.

Hindi lang naman ako ang may kasalanan. In such a feeling (feeling because i have not experience any relationship na matatawag na may relasyon nga) between two people, they are complement of each other. Hindi magwowork iyon kung siya lang ang nagmamahal, ikaw lang ang nagmamahal o iba ang gusto bukod sa pagmamahal.

Hindi ko naman masyadong ieelaborate ang pag-ibig na ito dahil sabi ko nga, wala na kong tiwala sa kanya.

Eh bakit ko naman sinulat pa ito, pinabasa pa sa inyo?

Hindi ko din alam, it’s just nagising na naman ang natutulog na damdamin kahit papaano. Ngunit hindi sa paraang nagmahal na ulit, siguro, pwedeng tawaging in some way pero ayoko namang isipin na ganoon.

Dahil, for most of us, (para sa mga nagtake ng upcat), sa pagpasok mo dito, you will have the burden not to be inlove again in the period of time na nandito ka sa unibersidad. Bawal pairalin ang nararamdaman dahil kaya ka nga pumasok dito ay para mag-aral.

Naririnig ko na naman ang boses ng math prof ko na nagsasabi lagi ng “mag-aral mabuti”.

Actually, maganda pa nga ang burden na ito kahit icompare mo pa sa kung anong dilemma diyan sa tabi-tabi.

Siguro, may tatanggi diyan dahil nakuha pa rin nilang magmahal. Depende naman iyon sa tao, lahat ng bagay magkakaiba sa tingin at sa standards ng bawat tao. Kaya minsan, mali tayo sa pagjudge sa mga tao kung sino ang mas magagaling na para sa tin, wala naman talagang tao na mas magaling sa kapwa niya, we are born equal ang it’s is just a matter of some factors kaya nagkakaroon ng pagiging una at magaling.

Now, back to topic.

Ang gusto ko lang naman sabihin ay masaya na ko ulit sa nararamdaman ko ngayon. Marahil, mali ito in some way because of the burden pero hindi eh. Hindi mo naman mapipigilan ang isang taong makaramdam at kahit ang mismong taong iyon, hindi niya din mapipigilan iyon. Baka sumabog ka. Pwede siguro niyang mapigilang ngunit pwede naman hindi ah? Kailangan mo lang itong kontrolin at ng sa ganoon ay ikaw ang magdominate sa iyong damdamin, hindi ikaw ang pagharian ng iyong nararamdaman.

Hindi ko na patatagalin ito at ng makapasok na ako dahil may klase ako ngayon siyempre.

Sa haba ng sinabi ko, ito lang naman ang nais kong iparating:

“masaya na akong kahit ang simple, sandaling pagramdam sa kamay niya ay maramdaman ko. Masaya na kong nakikita siyang nakangiti, na magkaibigan kaming dalwa. Lahat naman ng bagay na dumarating katulad niya ay may dahilan dahil kung wala, ano pang silbi ng bagay na iyon? Basta, ngayon, hindi muna kailangang pairalin ang nararamdaman dahil may mga pangarap pa akong gusto kong abutin at ipagamalaki sa taong kung sino man o kung siya man ang magiging kasama ko sa oras na makuha ko iyon.

Masaya na sa kaunting kwento, kaunting pag-uusap sa pagitan naming dalwa. Hindi naman siguro masamang kahit sa mga salita at kilos ay iparamdam na lamang na mahalaga ang taong iyon. Wala namang kailangang ipagtapat. Wala namang kailangang linawin sa mga oras na ito.

Masaya na akong kahit sa lahat ng nangyari sa buhay ko, napagbigyan ako, kahit sandali ng tadhana na makaramdam muli, na kahit ang tanging sigurado ko lang ay ang isang kaibigang hindi mawawalay sa kin at ang kamay na iyon, hindi ko pa din ipagpapalit sa kahit anong bagay na mas higit pang pagmamahal.

Ayoko na muna. Ayoko pa muna muli.

isang buntong hininga.

Masaya ako kahit sa ala-alang nagkahawak kami ng kamay….”

“sometimes, everything comes around just for the sake of coming,to teach us all the things..may be, some are meant to be there, but others, they just have to passed in front of us so we can learn..”

nakuha ko lang sa net

The world will always be the same. Palagi ko ng sinasabi ang mga salitang ito na totoo naman talaga. sinusulat ko ito sa mga oras na stranded kami sa UP Manila dahil sa hagupit ng hindi ko pa nakikilalang bagyo( na si Ondoy pala yun). Halos hanggang baywang na ng kaibigan kong 6-footer ang baha sa may taft ave. at kahit noong bumaba ang lalim nito ay wala ring dumadaang dyip kaya hindi pa rin kami makakauwi. Siguro, isang dahilan na din na ayaw pa din naming umuwi dahil isang naiibang pangyayari na naman ito na pwedeng hindi na maulit muli. Great adventure with spectacular experience kung maituturing siguro.

Kasabay ng pagtatayo ng kablockmate ko ng isang tore ng playing cards, lalong lumalalim ang gabi, inumaga na pala kami at hindi ko namalayan ang oras. Umuulan pa rin kaya sa labas? Malakas pa din kaya ang hangin? Natanong ko sa sarili ko hindi lang dahil sa naririnig na pagpatak ng ulan sa bubungan kundi pati na rin sa buhay na kinakaharap ngayon. Malapit na matapos ang semester, wala pa ding kasiguraduhan ang lahat ng bagay, sa sarili at sa paligid.

Makailang beses bumagsak ang tore ng palaying cards at makailang beses din niyang sinubukan pa ito patayuin, kahit ano pa mang bagay ang gumambala sa kanya- isa na ko doon. Naisip ko lang, parang sa pangyayaring bumagsak ang tore ng mga baraha na iyon, naihalintulad ko na naman ito sa buhay ko, sa buhay naming ngayon.

Mga mugtong mata ngunit ayaw pa ring magpaawat ng aking sarili para makapagsulat ng kahit ano ngayon.

Sa pagtingin ko sa sarili ko ngayon, iba na talaga ako. Naging mas mayabang siguro, mas masama at suwail na anak, mas naging manloloko sa tingin ng nakararami at kahit ano pa mang mga masasamang bagay na kahit sobrang sama at hindi na appropriate sakin ay sige lang, tanggap ko.

Nagging mas makasarili na siguro ako ngayon. Mas iniisip ko na ang gusto ko at mga bagay na sa tingin ko ay tama ang ginagawa ko. Wala naman akong magagawa kung ganito na ko ngayon.

Bakit ko nasasabi ito? Dahil hindi nila ako maintindihan. Walang nakaiintindi sakin. Maging ako, na sariling may katawan hindi na rin kilala kung sino ba talaga ito.

Ang pinapalabas sakin ng pangyayari ay parang naglalaro lang ako sa tingin ng aking mga magulang. Hindi nila ko maintindihan. Siguro, natural ng sabihin na magulang ko pa din sila, kaya kailangang sundin, sige lang, totoo naman ang lahat ng iyon, ang hindi ko lang matanto ay kung paano ko ba masasabi ng harap-harapan sa kanila na hindi ako isang bata lang na anak nila at magiging sunud-sunuran sa bawat utos na kanilang sasabihin. Isa din anman akong taong may damdamin, alam ang mga bagay na dapat tama sa mali at masama.

Oo, mahal ko sila.

Pero hindi natatapos ang pagmamahal na iyon sa pagsunod lang sa kanila. Hindi mo maipapakita ang pagmamahal sa apgiging masunurin sa kanila. Gusto kong ipakita din sa kanila na kaya kong mabuhay na mag-isa, na malakas at hindi kailangan ng ulong sa kanila in a way na babalik akong malakas at magiging proud sila sa kin na napalaki nila akong matatag.

Pero hindi eh, ganito talaga ang buhay, mahirap ispelengin ang mga tao sa paligid.

Speaking of pag-ibig, hindi ko din maintindihan ang tadhan, kung mayroon nga ba o talagang pinaglalaruan lang niya ako. Wala na kong maintindihan sa pag-ibig nay an kaya wala na kong magiging panahon diyan.

Hindi naman ako magiging pari o pastor na walang asawa, ang gusto ko lang ay maipakita sa akin kung ano ba talaga ang tunay.

Hindi naman ako nagmamadali kaya hihintayin ko ang tamang oras. Sana..

Sa mga sinasabi kong ito, siguro,malamang, masasabing galit ako o may pagkainis, nalilito at kung anu-ano pang pakiramdam dahil may maling pananaw akong nasabi. Hindi ko alam, iyan ang nararamdaman ko. Pero sana kahit si ondoy man lamang, sa bagyo na dumating, sana kahit ang hangin na dala niya ay magbigay daan sa pagbabago ng isip ng mga taong hindi nakaiintindi kung sino ba talaga ako.

Everything in this world is connected with each other. Hindi lang natin narerecognize ang mga tila taling nagbubuklod sa isa’t isa, mga bagay, mga tao, pangyayari at kahit ano pa mang nakikita o nararamdamn ng bawat isa sa atin.

Siguro ,ganoon lang talaga, siyempre, minsan, walang pagkakaintindihan ang natutunghayan , kailangan lang siguro ng pagbubukas ng kanya-kanyang isipan para matuloy sa pagkakaunawaan.

Malay ko ako mali, naiiba lang siguro pakiramdam ko ngayon sa mga bagay-bagay, malay ko naman dahil kahit ako, ikaw o kahit sino, tanungin mo sarili mo, kilala mo batalaga sarili mo?

Swerte kung oo, pero sa mga hindi, normal lang iyan, kya nga tayo nabuhay, para malamn ang mga di alam, at maintindihan ang mga malalabong mga bagay.

Wala lang, nagsulat lang ako para ang oras na habang tinatayo ang tower ng playing cards na iyon ay naging masaya ako sa pagtingin ditto at sa buhay na ito.

Ang buhay ay parang tore ng mga baraha. Ginagawa natin ang lahat para mapatayo ito ng maayos, matatag at hindi basta-basta babagsak dahil sa mga bagay na hindi natin gusto, mga hangin o pagihip ng ibang tao sa tore, mga yanig ng upuan na nagsisilbing mga suliranin sa pagtatayo ng tore natin. Bawat barahang ginagamit natin ay may kaukulang kailangang gawin upang mapatayo iyon. Minsan nahuhulog sa umpisa pa lamang, minsan , akala mo tapos na ngunit bumagsak na lamang sa di malamang dahilan.

Pero, isa ang tiyak at sigurado tayong ginagawa natin, ang buhay ay lagging may patutunguhan, gaya ng pilit nating pagtayo sa tower of playing cards na iyon. Bwat pagsubok ay hinaharap, bawat paghihirap at tinatanggap, at sa huli, mabigo man tayo o hindi, masaya pa rin tayo dahil nagawa at nagamit natin ang buhay na nahiram sa paraang gusto at pagkakuntento natin dito.

baraha

Random thoughts lang ngayon until maipahatid ko sa lahat, kahit kay ondoy na maging siya, marami mang masawi sa ginawa niya, may dahilan pa rin para mangyari ang lahat ng bagay, may dahilan pa din kung bakit nararamdaman ang mga bagay-bagay.

At sa huli, babalik na naman tayo sa konklusiyon na:

The world will always be the same. No matter how things change in every way they want…

Umuulan pa din, bumabaha pa din, mahangin pa din,

ang mundo ay ang mundo pa din..

Dahil sa masalimuot na katangian ng mundo, maraming katanungan na naman ang lalong nagpagulo sa isip at pagkatao. Habang nakatitig sa kulay kahel na liwanag na nanggagaling sa poste sa may tapat ng simbahang katabi ng bahay na tinitirhan, hindi tumitila ang ulan at walang humpay ang pagpatak nito sa bubungan.

Bigla kong naalala ang sinulat ko kani-kanina lang:

“Hindi man gustong magsulat ngayon, hindi pa rin mapigilan ang sarili na ipakita sa mga salitang ito ang nararamdaman dito sa malamig na kwartong ito. Mas mabuting ibaling na lang ang isip sa lecture na itinuturo ng prof namin ngunit, dahil sa hindi masyadong pagkakaintindi sa aralin ay ang isipan ay tila patungo na naman sa kawalan. Para bang kahit anong intindi mo at pakikinig sa kanyang mga sinasabi, lalo ka pang napapalayo at naliligaw sa lugar na hindi mo pa napupuntahan.

Palaging ganito. Siguro, college life na nga itong maituturing. Mahirap nga. Ang buhay na ganito ay tila palagi kang nasa alanganin. Parang hindi mo alam kung saan ka patutungo kahit alam mo at nakatakda na sa isip ang mga pangarap na inaasam mo.

Nagsasalita siya ngunit kahit naririnig ang bawat salitang ibinubuka ng kanyang bibig, labas masok naman sa magkabilang tainga ang kanyang sinasabi. Naiintindihan naman kahit papaano ngunit hindi sa kalagayang buong-buo.

Noong una, naramdamang hindi karapat-dapat sa lugar na ito, na sana hindi ganito ang kinalalagyan, sana nasa ibang daan na lang. Pero sa mga naipundar ng oras, mga bagay, at kung anu-ano pang pag isinang-tabi ay masasayang, hindi na siguro kaya pang umalis doon. Parang ang pakiramdam ay isa kang daga at nadikit ka na sa pandikit na kulay dilaw na kahit anong pilit na palag mo ay hihigupin lang ito ang lakas mo hanggang sa ikaw ay makita na ng may-ari ng bahay. Patay ka na.

Nagsasalita na naman siya, pilit iniintindi, ngunit hindi pa rin mawari kung ano ba talaga ang kahulugan ng mga sinasabi.

Habang lalong lumalalim na tila nalulunod na sa mga salitang hindi matanto, lalo pang lumalamig ang kwartong iyon, lalong nilalamig ang mga katabi. Ang ilan, todo sa pagtutok sa kanya ngunit may kaunti pa ding pagkalito, ang iba ay may mababakas na lang na ngiti dahil hindi ganoon kalalim ang pagtingin sa buhay nila ngayon, kumbaga, tuloy lang kung ano ang magsi-dating. Kahit nahihirapan sa ngayon.

Tila palaging ang katapusang oras na lang ang iniintintay dahil nasasayang naman ang panahon sa ganitong pakikinig.

Ang mga salitang ito ay hindi ko naman itinututok na parang kanyon sa lalaking nasa unahan na iyon at wala naman akong masamang hangarin na ipagkanulo siya sa lahat ng nagbabasa nito bagkos ay sinasabi ko lang naman ang pakiramdam kung paano makulong sa isang mundo na noong una ay ginusto mong puntahan at sa huli ay gusto mo ng takasan.

Walang pinag-iba sa mga araw na hindi na bago sa aming lahat.

Unti-unting nalulunod pailalim. Hindi alam kung maiaahon pa ang sarili…”

Wala lang. Sulat ko ito kanina, noong mga panahon na dapat ay nakikinig sa klase ngunit sinubukan pa ding magsulat sa oras ng pagtuturo ng prof namin. Siguro naramdaman niyo na din ito. Lalo na ang mga bagong freshman na tulad ko, marahil noong una, mahirap talagang maituturing ang panibagong buhay na nasimulan pero gaya ng mga basag ng kasabihan na “kapag may tiyaga, may nilaga”, “kung may itinanim, may aanihin” at kung anu-ano pang tayo na mismo ang umimbento, tiyak, malalagpasan natin ang lahat ng yan.

Oo, maaaring maraming akala sa una, magkakamali sa pangalawa, babagsak sa ikatlo, malulungkot sa ikaapat, mawawalan ng pag-asa sa huli. Ngunit, pwede rin naman nating isipin na mas mag-iisip na tayo sa una, itatama ang mga pagkakamali sa pangalawa, papasa sa ikatlo, sasaya sa ikaapat, at magtatagumpay sa huli.

It’s never too late for everything. Walang makakapagsabi na hindi ka karapat-dapat sa pinili mong landas. Ikaw ang may katawan at ikaw ang binigyan ng buhay na nasa sa iyo. Wala ding makababatid na hindi mo kaya ang isang bagay. Kaya ng iba, bakit ikaw hindi? Walang nakakakilala sa iyo kung hindi ikaw lang.

Kaya ngayon, ituloy lang at ang lahat magiging ayos din ang lahat.

Kaya ngayon, habang hindi pa din tumitila ang ulan galing sa kalangitan, habang ang mga mata’y nakatitig sa kulay kahel na ilaw na iyon, habang dumadampi ang bawat patak ng ulan sa bubungan, habang lumalakas ang hangin at lumalamig ang paligid, habang ang lahat ng bagay na ito ay nakikita pa ng sariling mga mata, gawin mo na ang dapat mong gawin…^_^

tungkol lang ito sa subject na nagpapahirap sa kin ngayon pero nautututunan ko na man kahit papaano. maicoconsider ko siyang first love na din at hindi ko alam kung sasagutin niya ba ko sa ganitong pagkakataon o hindi. sana sa panliligaw ko ngayon, hindi ako mabigo. sa tatlong try ko, sana may pag-asa pa sa kanya.

isang assessment para sa kanya, para sa maulang niya, at para sa akin..

wala akong mapaglagyan kaya di ko na lang muna nilagay iyon:

“Happiness is the apex of human existence.”

Iyan ang katagang pumasok sa isip nang simulang isulat ang mga salitang ito. Siguro, sa ilang paraan, masasabing tama ang mga salitang nasambit ngunit sa bawat pangyayaring naganap, napagtanto ko kapagdaka na hindi sa lahat ng oras ay kasiyahan ang mahalaga sa buhay ng isang tao, sa buhay ng bawat nilalang sa mundo.

Oo, kahit sa isang simpleng kamot lang sa isang maliit na parte ng katawan dahil sa munting kagat ng isang lamok sa gabi, masasabing ito na ang nakatalagang gawin ng isang nilalang sa oras na siya’y lumitaw sa mundo at mabuhay: ang gawin ang mga bagay na makakapagpasaya sa kanya, makakapagpakuntento at makakapagpakalma sa kanyang mga nararamdaman. Kahit sino pa ang tanungin mo, kahit ang sarili, di ba masarap ang dulot ng pagkamot sa pantal? Kahit ang malalaking bagay tulad ng ating mga pangarap, di ba’t kasiyahan din ang dulot nito?

Pero, hindi naman tungkol sa pantal lang ang bagay na gusto kong iparating. Hindi maituturing na isang pantal ngunit maaring sa sugat maihambing. Isang sugat na kapag lumalim ay mananatili ng nakalamat, mananatili na ang markang iyon hanggang sa matapos mo na ang misyon sa mundo.

Mahirap siya. Mahirap siya. Siguro, kung hindi lang ako nanggaling sa isang mas mahinang hayskul ay hindi ko masasabi ang dalawang pangungusap na nauna. Siguro, kung bata pa lamang ako ay naunawaan ko na ang kahulugan ng pag-aaral katumbas ng pera at pagkatapos pahalagahan iyon, hindi ko na masasabi pa ang dalawang pangungusap na iyon. May pagkakataong dumadali at sa tuwing dumarating ang ihip ng hangin ng panahong iyon, parang napapalitan naman ng bagyong hindi ko maintindihan kung malalampasan pa ng sarili kong kakayahan.

Naniniwala akong wala namang taong mas matalino, pantay-pantay lang ang lahat, it’s just the matter of time kung kailan sila nagsimulang matutunan iyon, sanayin iyon at matanim sa kanilang mga isipan. Walang makakahindi sa pagsasabi ko ngayon na napag-aaralan naman ang lahat ng bagay, at dumedepende sila sa determinasyon at pagpupursigi mong matutunan sila. Kaya kahit gaano pang kahirap siya para sa akin, siguro, sa akin nakadepende kung paano ko mapapahirap o mapapadali ang pagkatuto niyon gamit ang sariling pang-unawa.

Maipagyayabang ko pang sabihin na ang lahat ng mas matalino, mga magagaling na ngayon at kung sinu-sino pang ibang klase daw ang kakayahan ay nagsimula din naman sa wala. They all start from scratch in such a way na parang ako lang, noong nagsisimula pa lang din ako sa kahit anong particular na bagay.

Isang kakilala ang nagsabi sakin na ang lahat ng bagay ay ipinagkaloob na ng diyos, nandito na, sa mundo na ating ginagalawan pero isa lang ang hindi niya ibinigay sa atin, ang karunungan ng lahat ng bagay. Kaya ngayon, nabuhay tayong walang alam sa mundong ginagalawan, at nabubuhay tayo upang alamin ang bawat bagay na dapat nating malaman. What’s the point of saying this? It’s just that para sakin, hindi ako naniniwala na may mga matalino at may hindi pinalad. Walang taong bobo, tamad lang.

Tungkol naman sa tatlong malabagyong humagupit na pagsusulit, tatlong bagay ang inihatid sa kin ng mga iyon. Tatlong bagay na nagpalinaw ng mga kasagutan ngunit nagpalabo din ng ibang katanungan.

Ang una ay nagpamukha sa akin na minsan, base lang sa pagkakataon nangyayari ang mga bagay-bagay. Life will always be a game of chance. Kung minsan, kung sino pa ang nagpupuyat, nagrereview at nagpapakahirap mag-aral ay sila pa ang mas mababa kaysa sa mga happy go lucky attitude ng ilan. Malas lagi. Minsan lang dumating ang swerte. Hindi nga natin alam kung totoo ang mga bagay na iyon.

Pangalawa, life is defined by its opportunities, even the ones we missed. Marami akong oras na nasayang. At dahil sa mga saying na iyon ay nagbunga naman ng maraming sana. Sana nag-aral ako noong mga oras na iyon, sana naisip ko iyon nonng oras ng pagsusulit. Sana…sana…sana…mga sanang hindi na maibabalik. Mga panghihinayang na hindi na mababawi.

At ang huli, may nagsabi daw na: the level of your preparation determines the level of your success. Hindi ko mapaniwalaan, hindi ko na maintindihan. Siguro, kulang pa talaga, pero ano ang dapat kong gawin? Hindi ko na alam.
Dahil ba iyon sa iyo? Hindi ko masisi sa iyo kahit ba sabihin ng lahat ng taong ikaw ang may kasalanan. Dahil bawat isa, ako, ikaw, all of us play part to this certain task. Ang matutunan naming ang bawat aralin dahil kailangan namin ito sa pansariling karunungan para sa daang aming tinahak. Siguro, may mga pagkakataong hindi maintindihan ang mga aralin, pero hindi ko maisip kung ano ba dapat ang tamang tanong, ang dapat itanong, ang kailang itanong. Dahil naiintindihan naman lahat. Ang nakikita ko lang, kulang lang talaga sa pagsasanay. Kulang na kulang doon. Tama lang ang ginagawa mo sa amin, iyon lamang.

Kung dahil naman sa kin? Oo, siguro nga. Ako nga ang dahilan. Kami ang dahilan. Ngayon, nakikita ko ang sarili ko na tinutupad kung anong piniling landas, ang maintindihan ang lahat ng bagay sa mababaw at malalim na paraan. Matapos kong maranasan ang unang mga araw sa bahay ni Oble, i eventually learned kung ano na ba talaga ang tutuparing mga bagay. My will, my desire to know more. Gusto kong matutunan. Maging magaling din. Maunawaan ang lahat.
Noong simula, nainggit ako sa mga kasabayan kong nanggaling sa mga kilala at magaling na eskwelahan pero kalaunan, hindi ko na iyon pinansin dahil naisip ko na hindi naman sa pinanggalingan nasusukat ang galing, kundi sa tao mismo, sa akin mismo, sa sarili ko. Naramdaman ko na nakasabay naman ako sa kanila at sa ngayon, may pagkakapantay-pantay din naman kami. Pero gaya nga ng iba’t –ibang konklusiyon sa mundo, salahat ng nasabi at masasabi ko sa susunod, sa kahit ano mang mangyayari,

life will always be unfair. Nag-aaral ako, sila minsan lang. Nag-aaral ako, sila keri lang. Weak pa din na maituturing mahit anong gawin. Kaya kailangan pa ngayong maglaan ng oras para maintindihan si Math 17. Siguro, kulang pa ang sakripisyo, ang mga bagay na dapat ginagawa ko kaya ngayon, sa natitirang panahon, isnag tanong lang ang gusto kong malaman, siguro, salalong madaling panahon:

May panahon pa ba? Kaya ko pa ba?
Pasuko na. Pasuko na.
Pero gaya ng palagi kong sinasabi sa sarili ko, tuloy lang.
Tuloy lang hangga’t kaya pa.
…
..
.

“If you fail..It’s your own damn vault!”

–Dr. Marshall, Land of the Lost (2009)